Bakla Tohumu
Bahar sofralarının vazgeçilmezi, zeytinyağlıların en sevilenlerinden biri olan taze baklayı kendi bahçenizde yetiştirmenin keyfi gerçekten bir başkadır. Kendi emeğinizle topladığınız o körpe, taptaze baklaların lezzeti, market raflarında günlerce beklemiş olanlarla kıyaslanamaz. Bu sağlıklı ve lezzetli sebzeyi yetiştirme fikri bile heyecanlandırabilir. Ama kaliteli bakla yetiştirmek kolay olsa da dikkat gerektirir
En Verimli Bakla Tohumu Hangisi?
En verimli bakla tohumu hangisi? Bu soruya verilebilecek tek bir cevap maalesef yok. Şu tohum en iyisidir demek, sizi yanlış yönlendirmekten öteye gitmez. Çünkü verimlilik, tek bir tohuma değil, birçok değişkenin bir araya gelmesine bağlıdır. En verimli bakla tohumu, koşullarınıza en iyi uyum sağlayan tohumdur. Verimliliği etkileyen faktörler şunlardır:
- Bölgenizin ilkbahar donları, yaz sıcaklıkları ve kış ılımanlığı, tohumun performansını doğrudan etkiler.
- Toprağınızın killi, kumlu, süzek veya organik maddece zengin olması verim üzerinde kritiktir.
- Taze sofralık tüketim mi, yoksa hayvan yemi için yüksek proteinli Yemlik Bakla Tohumu mu hedeflendiği, çeşit seçimini değiştirir.
Örneğin, Egenin ılık kışlarında rekor verim veren bir cins, İç Anadolunun sert kış şartlarında veya Karadenizin aşırı yağışlı ikliminde aynı performansı gösteremeyebilir. Piyasada öne çıkan çeşitler genellikle sofralık ve yemlik olarak iki ana kategoriye ayrılır.
Bazı tohumlar erkenci olmasıyla öne çıkarken, bazıları hastalıklara ve kuraklığa dayanıklılığıyla bilinir. Sofralık tüketimde en çok bilinen ve Egede, Marmarada sıkça tercih edilen çeşitler Sakız ve Erkenci bakla tohumlarıdır.
Sakız Bakla Tohumu Özellikleri
Sakız bakla tohumu, sofralık bakla denildiğinde akla ilk gelen, pazar ve manavlarda en çok aranan cinstir. Adını, taze, körpe ve parlak yeşil renkteki baklalarından alır; bu baklalar piştiğinde adeta lokum gibi olur. Sofralık tüketim için en çok tercih edilen çeşitlerin başında gelmesinin birçok nedeni vardır.
Bu çeşidin özellikleri şunlardır:
- Bakla başına 2-3 adet gibi az sayıda tane verir, ancak bu taneler çok iri, dolgun, lezzetli ve ince kabukludur.
- Zeytinyağlı yemekler, salatalar ve taze tüketim için idealdir. Piştiğinde kararma yapmaması en büyük avantajıdır.
- Halk arasında “asma bakla” olarak da bilinir; genellikle bodur bir yapıda büyür ve sırığa veya desteğe ihtiyaç duymaz, bu da bakımını kolaylaştırır.
- Pazarda en çok aranan, albenisi yüksek ve değeri olan sofralık çeşitlerin başında gelir.
Erkenci Bakla Tohumu Özellikleri
Pazarda avantaj yakalamak isteyen üreticilerin gözdesi olan erkenci bakla tohumu çeşitleri, adından da anlaşılacağı gibi, diğer türlere göre çok daha hızlı olgunlaşır ve hasada gelir. Bu da özellikle turfanda üretim yapan çiftçiler için paha biçilmez bir avantajdır. Hızlı gelişimi sayesinde, sezonun ilk mahsulünü alarak piyasaya herkesten önce girmeyi sağlar, bu da genellikle daha yüksek satış fiyatları anlamına gelir. Avantajları şunlardır:
- Diğer türlere göre çok daha hızlı gelişir ve hasada gelerek pazara ilk ürünü çıkarma şansı verir.
- Sezonun ilk mahsulünü sunmak, genellikle daha yüksek satış fiyatları anlamına gelir.
- Soğuklara karşı nispeten daha toleranslı olabilir, bu da riskli bahar aylarında çiftçiye daha fazla güven verir.
- Özellikle kışı ılık geçen bölgelerde sonbahar ekimi yapıldığında, ilkbaharın başında taze bakla hasadına olanak tanırlar.
Bakla Tohumu Nasıl Ekilir?
Gelelim en önemli soruya Bakla nasıl ekilir? Başarılı bir çimlenme, güçlü kök sistemi ve sağlıklı bitkiler için toprak hazırlığından ekim derinliğine kadar her adım büyük önem taşır. Bakla tohumu Nasıl ekilir sorusunun cevabı, aşağıda yer almaktadır…
Ekim yapmayı planladığınız tarihten en az 15-20 gün önce toprağı derinlemesine çapalayarak veya sürerek iyice havalandırmalısınız. Bu işlem, toprağın sıkışıklığını giderir ve köklerin rahatça derine inmesini sağlar. Bakla, derin, süzek ve organik maddece zengin toprakları sever.
Hobi bahçelerinde genellikle ocak usulü ekim tercih edilir. Ancak ticari tarımda, hem işçiliği azaltmak hem de verimi standardize etmek için mibzerle sıra usulü ekim yapılır.
İdeal ekim derinliği yaklaşık 5 ila 7 cm arasındadır. Tohumu çok yüzeye ekerseniz, hem çimlenme için yeterli nemi bulamaz hem de kuşlara yem olma riski artar. Çok derine ekerseniz, tohumun çimlenip yeryüzüne çıkması için harcayacağı enerji artar ve bu da bitkinin zayıf düşmesine neden olabilir.
Sıra arası mesafenin 40-60 cm, sıra üzeri (yani aynı sıra üzerindeki iki tohum arası) mesafenin ise 15-20 cm olması idealdir. Bu hava koridorları, bitkinin yeterli güneş görmesi, hava alması ve mantar hastalıklarına karşı dirençli olması için önem taşır.
Bakla Tohumu Ne Zaman Ekilir?
Doğru ekim zamanlaması, bakla tarımında olmazsa olmaz kuraldır. Baklada ekim zamanı, kışlık mı yoksa ilkbahar ekimi mi yapacağınıza ve en önemlisi bölgenizin iklim yapısına göre kökten değişir.
Unutulmamalıdır ki bakla, bir serin iklim bitkisidir; aşırı sıcaklardan ve kavurucu yaz aylarından hiç hoşlanmaz, çiçeklerini döker. Bu nedenle zamanlama, don tehlikesinin bittiği ama aşırı sıcakların henüz başlamadığı aralığa denk getirilmelidir.
İki ana ekim dönemi vardır:
Kışlık Ekim (Ilıman Bölgeler)
Ege bölgesinde bakla ne zaman ekilir diye soruyorsanız, en ideal zaman dilimi Sonbahar aylarıdır (Ekim-Kasım). Kışı ılık geçiren Ege ve Akdeniz sahil bandında sonbaharda ekilen baklalar, kış yağmurlarından faydalanarak tarlada güçlü bir şekilde gelişir ve ilkbaharda çok erken hasat vererek üreticisine avantaj sağlar.
İlkbahar Ekimi (Soğuk Bölgeler)
Peki, Marmara bölgesinde bakla ne zaman ekilir? İç Anadolu, Trakya ve kışı sert geçen (sık sık don yaşanan) Marmara bölgelerinde sonbahar ekimi yapmak büyük bir risktir; genç fideler dondan kolayca zarar görür. Bu soğuk bölgelerde ekim için mutlaka toprağın çözülmesi ve ısınmaya başladığı İlkbahar ayları (Mart başından Nisan ortasına kadar) beklenmelidir.
Bu zamanlama, çiftçilerin sıkça birlikte sorduğu bezelye bakla ne zaman ekilir sorusunun cevabıyla da büyük benzerlik gösterir. Tıpkı bakla gibi, bezelye ne zaman ekilir sorusunun cevabı da bölgenin iklimine bağlıdır; ılıman yerlerde sonbahar ekimi risk alınabilirken, soğuk yerlerde ilkbahar ekimi garanti bir yöntemdir.
Bakla Tohumu Kaç Günde Çimlenir?
Tohumları toprakla buluşturduktan sonra üreticinin aklındaki tek soru çimlenmenin ne zaman başlayacağıdır. Gözler her gün toprağa çevrilir ve o ilk yeşil filizler beklenir. Eğer toprak sıcaklığı ideal seviyelerde (yani 10-15°C arasında) ise ve en önemlisi toprakta yeterli tav yani nem seviyesi mevcutsa, bakla tohumları genellikle 10 ila 20 gün içinde çimlenerek toprak yüzeyine çıkar.
Bu Yazıyla İlgili Ürünler
Bu süre, tohumun kalitesine ve cinsine göre de küçük değişiklikler gösterebilir. Ancak toprak çok soğuksa (örneğin 5°Cnin altında) veya tam tersi çok kuruysa, çimlenme süresi belirgin şekilde uzayabilir, hatta başarısız olabilir. Sabırlı olmak ve toprağın nemini korumak bu süreçteki en önemli faktörlerdir.
Bakla Gübrelemesi Nasıl Olur?
Bakla gübrelemesi, diğer birçok sebzenin aksine, kendine has özellikler taşır. Bakla, birçoğumuzun ziraat derslerinden bildiği gibi azot bağlayan bir bitkidir. Bu, onun bir mucizesidir; havadaki serbest azotu köklerinde yaşayan simbiyotik bakteriler sayesinde toprağa depolarak adeta kendi gübresini kendi üretir ve kendinden sonra ekilecek bitkiye de zengin bir toprak bırakır. Bu harika özellik nedeniyle bakla, aşırı azotlu gübre istemez.
Bakla İlaçlaması Nasıl Yapılır?
Bakla yetiştiriciliğinde emeklerin boşa gitmemesi için hastalık ve zararlılarla mücadele de önemlidir. En sık karşılaşılan dertler arasında, özellikle bahar aylarında bitkinin taze büyüme noktalarına saldıran yaprak bitleri, mantari bir hastalık olan pas hastalığı ve depolanan ürüne dahi zarar veren bakla zarı bulunur. En sık karşılaşılan dertler şunlardır:
Yaprak Bitleri
Özellikle bahar aylarında bitkinin taze sürgünlerine ve çiçeklerine hücum ederler. Bitki özsuyunu emerek zayıflatırlar ve virüs taşıyabilirler. Nüfusları çok hızlı artar.
Pas Hastalığı
Yapraklarda kahverengi, pas rengi lekelerle kendini gösterir ve genellikle aşırı nemli, yağışlı havalarda ortaya çıkarak bitkinin fotosentez yapmasını engeller.
Bakla Zarı
Bu zararlı, henüz tarladayken çiçeğe bıraktığı yumurtadan çıkar ve tohumun içine girerek depolama sırasında bile ürünü delik deşik eder. Buna karşı en etkili yöntemlerden biri ekim öncesi tohum ilaçlaması yapmaktır.
Genel ilaçlamada önemli olan, öncelikle kültürel önlemleri almak, zararlıyı veya hastalığı doğru teşhis etmek ve son çare olarak zirai ilaç bayisine danışarak etiketinde bakla için ruhsatı olan ilaçları, doğru zamanda (örneğin çiçeklenme döneminde arılara zarar vermeyecek şekilde) ve doğru dozda kullanmaktır.
Bakla Verimi Nasıl Artırılır?
Yüksek verim almak, tek bir sihirli dokunuşa değil, sezon boyunca uygulanan doğru tarım tekniklerinin bir bütününe bağlıdır. Verimi artırmak için ilk kural, bölgenize uygun, sertifikalı ve verim potansiyeli yüksek bir tohumla işe başlamaktır.
Verimi artırmak için atılması gereken adımlar şunlardır:
- Bölgenize uygun, sertifikalı ve verim potansiyeli yüksek (yani en verimli bakla tohumu çeşidi) bir tohumla işe başlayın.
- Ekim zamanını kaçırmamak önemlidir; ne çok erken ekip fideleri dona yaktırmalı, ne de çok geç kalıp bitkiyi aşırı sıcaklara bırakmalısınız.
- Bakla, özellikle önemli dönemler olan çiçeklenme ve meyve bağlama dönemlerinde suya ciddi ihtiyaç duyar; bu dönemlerde toprağı kurutmamak, mümkünse damla sulama ile stresi önlemek verimi katlar.
- Bitki boylanana kadar (yaklaşık 15-20 cm) yapılacak çapalama, hem kaymak tabakasını kırarak toprağı havalandırır hem de su ve besin için baklayla rekabet eden yabancı otları ortadan kaldırır.
- Baklaları taze tüketim için zamanında (körpeyken, taneler henüz çok büyümeden) toplamak, bitkinin görevim bitti demesini engeller ve yeni çiçekler açıp meyve vermeye devam etmesini teşvik eder.
Peki tüm bu süreç sonunda, bakla kaç ayda yetişir? Bu, tamamen ekim zamanına ve çeşide bağlıdır. Sonbaharda (Ekim-Kasım) ekilen kışlık baklalar yaklaşık 5-6 ay gibi uzun bir sürede, ilkbaharda (Mart-Nisan) ekilen yazlıklar ise 3-4 ay gibi daha kısa bir sürede hasada gelir.
Yerli Bakla Tohumu Fiyatları
Gelelim bu işin maliyet ve bütçe kısmına. Yerli bakla tohumu fiyatları, tohumun çeşidine, sertifikalı olup olmamasına ve satın alınan ambalajın büyüklüğüne göre ciddi değişiklik gösterir. Sitemiz üzerinden uygun fiyatlarla yerli bakla tohumu satın alabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Bakla topraktan kaç günde çıkar?
Toprağın sıcaklığına bağlı olarak genelde 10 ila 14 gün içinde çimlenir ve yüzeye çıkar. Toprak çok soğuksa bu süre 20 günü bulabilir.
Bakla tohumu suda bekletilir mi?
Şart değil, ama özellikle tohumlar çok kuruysa veya hızlı çimlenme isteniyorsa ekimden bir gece önce suda bekletmek çimlenmeyi hızlandırır.
Tohumun çabuk çimlenmesi için ne yapmalı?
Toprağın yeterince ılık (en az 5-10°C) ve nemli (ama çamur değil) olmasını sağlamalısınız. Tohumları bir gece suda bekletmek ve doğru ekim derinliğine (yaklaşık 5-7 cm) dikmek işlemi hızlandırır.
Bakla çok su ister mi?
Bakla, özellikle çiçeklenme ve bakla oluşturma (meyve tutumu) döneminde suyu çok sever ve susuz kalmamalıdır. Bu dönemlerdeki kuraklık, verimi ciddi düşürür. Ancak kökleri çamurda kalmayı da sevmez. Düzenli ve dengeli sulama ister.
Şubat ayında bakla ekilir mi?
Evet, özellikle ılıman bölgelerde ve İç Anadolu gibi yerlerin alçak kesimlerinde ilkbahar ekimi için Şubat ayı ideal zamanlardan biridir. Toprağın donunun çözülmüş olması yeterlidir.
Bakla güneşi sever mi?
Kesinlikle evet. Bakla serin mevsim bitkisi olmasına rağmen, iyi meyve tutumu ve gelişimi için tam güneş (günde en az 6-8 saat) alan yerleri tercih eder.
Bakla çapalanır mı?
Evet, bakla için çapalama önemlidir. Bitkiler 15-20 cm olunca ilk çapa yabancı otları temizlemek için yapılır. İkinci çapa ile birlikte bitkinin daha sağlam durması ve devrilmemesi için diplerine toprak çekilir (boğaz doldurma).